زیر ساخت های سفر و گردشگری ایران پس از انقلاب اسلامی

با وقوع انقلاب و با تغییر ایدئولوژی حکومتی و وقوع جنگ هشت ساله و بسیاری از مشکلات بوجود آمده گردشگری و توسعه زیر ساخت های گردشگری تا سال 1369 مور توجه چندانی قرار نگرفت، وزارت اطلاعات و گردشگری که در بدو انقلاب به وزارت ارشاد اسلامی تغییر نام داده بود و به وسیله معاونت امور سیاحتی زیارتی گردشگری را کنترل می نمود و پس از مدتی و با مصوبه 21 آبان 1358 شورای انقلاب فرهنگی با ادغام در چهار شرکت دیگر به عنوان سازمان مراکز ایرانگردی جهانگردی تغییر نام داده بود، در سال 1365 و طبق ماده 3 قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و اسلامی به سازمان ایرانگردی و جهانگردی تغییر نام داد. در سال 1368در برنامه اول توسعه بجز تبصره 51 و پنج بند از خط مشی ها به گردشگری و توسعه مسائل مربوط به آن اشاره ای نگردید،(مجلس شورای اسلامی،1368)، در برنامه دوم نیز اگرچه مستقیما به توسعه گردشگری اشاره نگردید اما در هفت تبصره، سه بند سیاست های کلی و سه بند خط مشی به مسائل مربوط به فراغت زنان، گردش و سفرهای علمی و توسعه زیرساخت های گردشگری ، مالیات مشاغل ارزآور، حمل و نقل، ایجاد اشتغال غیر کشاورزی و توسعه مراکز فرهنگی اشاراتی گشته است.(مجلس شورای اسلامی،1374) اما برنامه سوم توسعه به طور ویژه تری مساله گردشگری و میراث فرهنگی را مورد توجه قرارداد و علاوه بر اشاره به به بهبود زیر ساخت ها، حمل و نقل مسافران وکارآفرینی به مرمت و حفظ میراث فرهنگی نیز اشاره نمود و وظایفی را نیز برای شهرداری ها و شوراها در این باب معین نمود، این برنامه با اشاره به تشکیل سازمان میراث فرهنگی به لزوم ایجاد یک یگان محافظتی نیز اشاره ای نمود، این قانون برای اولین بار قوانین و مسائل بهداشتی را در باب گردشگری مورد اشاره قرار می داد. (مجلس شورای اسلامی1379) قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در 14/11/1382 به تصویب مجلس رسید و تنها پنج روز بعد توسط شورای نگهبان تایید شد و بدین سان کشور با معاونتی جدید از تنه هیئت دولت پای در برنامه چهارم توسعه نهاد، برنامه ای که ضمن تنفیذ دو ماده از برنامه قبل در پنج ماده دیگر از فصل نهم (بخش چهارم) درباره توسعه گردشگری، نوسازی و احداث بناها، توسعه و عمران میراث مذهبی، حفظ مکانهای دیدنی مربوط به انقلاب اسلامی، ایجاد موزه ها و پارک ها، توسعه دهکده های روستایی، حفظ ارزشهای بومی و مرمت و حفظ میراث فرهنگی دولت را مکلف می نمود.(مجلس شورای اسلامی،1384) برنامه پنجم توسعه کشور نیز اگرچه تمرکز کمتری نسبت به برنامه چهارم بر توسعه گردشگری داشت اما در شش ماده علاوه بر اشاره به لزوم توسعه گردشگری و حفاظت از میراث فرهنگی و مذهبی، برای اولین بار دولت را موظف به توسعه گردشگری روستایی می نمود و وظایفی چون توسعه مرکز سیاحتی زیارتی و ایجاد صندوق حمایت از گردشگری، توسعه گردشگری را به دولت محول می نمود. (مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی،1390) راهسازی و ساخت زیربناهای سفر که در سالهای اول انقلاب با سرعت کندی در حال توسعه بود پس از دهه هفتاد با حضور بخش داخلی و خارجی سرعتی بالا به خود گرفت و جاده ها، بزرگراهها و آزادراههای بسیاری ایجاد گردید و یا بهسازی شد، فرودگاه امام خمینی که در سال 1351 تحت عنوان فرودگاه آریا مهر به تصویب هیئت وزیران رسیده بود و بنا بود تا سال 1362 افتتاح گردد، با بیست و دو سال تاخیر در سال 1384 به بهره برداری اولیه رسید، به دلیل تحریم ها و نبود منابع مالی اکثر فرودگاههای ایران دچار ضعف های ساختاری و عدم وجود باند برای هواپیماهای پهن پیکر هستند. قوانین و مقررات مصوب دوران پهلوی اول و دوم درباب گردشگری و ورود اتباع بیگانه پس از انقلاب اسلامی تغییر چندانی ننمود و صرفا پس از دهه هشتاد و در مواردی چون قانون و آیین نامه تردد وسایل نقلیه خارجی، قانون شکار و صید ، مرمت آثار شهری و فضا سازی و نظارت بهداشتی بر اماکن خدمات گردشگری قوانین به روز یا وضع گردید، همچنین بر اساس آنچه در برنامه اول و دوم به تصویب رسیده بود پس از انقلاب مناطق آزاد گسترش یافت و تعدادی بنادر نیز تبدیل به اینگونه مناطق گردیدند، قوانین گمرکی نیز در آغاز دهه نود توسط مجلس شورای اسلامی مورد بازنگری قرار گرفت.پس از انتخابات 1392 و روی کار آمدن دولت حسن روحانی که توسعه گردشگری را یکی از شعارهای انتخاباتی خود قرار داده بود، توجه بیشتری به گردشگری شد و همانگونه که رییس سازمان میراث فرهنگی سلطانی فر اشاره می کند، برای اولین بار کارگروهی ویژه برای گردشگری در قانون برنامه ششم توسعه ایجاد گردیده است. (دنیای اقتصاد،12/6/93)