زیرساخت های سفر در ایران پس از اسلام تا پایان عصر صفوی

پس از اسلام اهمیت ارتباطی ایران با افزوده شدن مساله حج و زیارت به بازرگانی و تجارت افزوده شد، بر اساس اسناد تاریخی اوج توسعه در این زمینه در دوران سلجوقیان آغاز گردید، سلجوقیان با توسعه راه های داخلی و همچنین جاده خراسان که بخشی از جاده باستانی ابریشم بود در این مسیر دستاوردهای بسیاری را بدست آوردند و در تمام پهنای امپراطوری خود راه های متصل به هم بوجود آوردند.(انوشه،1363) این روند در دوران ایلخانی نیز ادامه داشت، آنگونه مارکوپولو در سفرنامه خود ازان یاد کرده است عواید زیادی نیز ازین باب به مردم تبریز می رسید، در دوره تیموریان نیز با گونه از فصل شلوغ (High Season) در سلطانیه روبرو هستیم.(نوربخش،1364) آنچه از نگارش سیاحان به نام اروپایی چون مارکوپولو، رنه گروسه، وادریکو دوپردنون و کلاویخو بدست می آید مشخص می کند امکاناتی چون کاروانسراها، مهمان خانه ها، تیمار چارپایان، فراهم آوردن بهترین امکانات اقامتی، ایجاد جاده های بدون سنگ لاخه و باز نگاه داشتن راهها در تمامی شرایط و فراهم آوردن بهترین امکانات خوراکی و آشامیدنی در آن زمان، در بهترین سطح در ایران وجود داشته و همواره باعث تحسین مسافران و سفرنامه نویسان واقع شده است. استفاده از واژه خانقاه توسط ابن بطوطه در قرن هشتم میلادی نشان از وجود اقامتگاه های رایگان جهت اقامت مسافران دارد.(نوربخش،1364) در دوران صفوی احداث جاده ها شکل اصولی تری به خود گرفت و کاروانسراهای بسیاری با بهترین امکانات ایجاد گردید و راه های معروف بسیاری چون جاده مازندران با استفاده از بودجه دولتی و ساخت پل های زیبا و مسیر سواره رو و پیاده رو مجزا ایجاد گردید.(افشارفر،1368) راههای دریایی نیز دوباره رونق بسیار گرفت به طوری که مردم جزیره هرمز از این طریق ثروت بسیاری اندوخته بودند.(ورهام،1364) عوارض و گمرکات در این دوران در تمام ورودی های ایران وجود داشت اگرچه متاسفانه آنگونه که از اسناد بر می آید ایران در این دوران با فساد گسترده ای در بخش گمرکات و عوارض روبرو بوده است.(یزدی مهریزی،1390به نقل از کارری،1348)